Zašto je povrće zdravo?

Mnogi ljudi misle da je potrebno jesti meso i mliječne proizvode zbog proteina kojeg ima puno u mesu. To je stara zabluda. Neke biljke kao što su soja, grah, pšenica i mnoge druge sadrže veliku količinu proteina kao i meso. A usto, i gomilu raznih vitamina, kompleksnih ugljikohidrata i još mnogo toga što se inače ne može naći u mesu. Danas je dokazano da ljudima i ne treba toliko proteina, a ono što je zabrinjavajuće jest da su pronađene veze između konzumiranja prevelike količine životinjskih proteina i današnjih čestih bolesti.

Znanstvenici Milanskog univerziteta i bolnice Maggiore, dokazali su da proteini porijeklom iz povrća mogu držati kolestorol u krvi na niskoj razini. U svom izvještaju Britanskom medicinskom časopisu The Lancet, D.C.R. Sirtori je zaključio da ljudi skloni višku kolesterola u krvi koji je povezan s bolešću srca 'mogu imati koristi od prehrane u kojoj proteine dobivaju samo od povrća.'

Dr. Paavo Airola, vodeći autoritet za prehranu i prirodnu biologiju, kaže: "Službena preporuka za potrebe proteina u ljudskoj prehrani se smanjila sa 150 g, koja je preporučena prije 20 god., do samo 45 g. Zašto? Zato što su pouzdana istraživanja, provedena po cijelome svijetu, pokazala da nam nije potrebno toliko proteina, i da je naša dnevna potreba za proteinima samo 30 do 45 g. Količine proteina iznad ove vrijednosti pokazale su se ne samo nekorisnima, nego i opasnima za tijelo, i može ih se povezati s bolestima kao što su rak i bolesti srca. Da bi se dostigla dnevna potreba od 45 g proteina, nije potrebno da se u prehrani nalazi meso; ta se količina može postići i 100% vegetarijanskom prehranom na bazi žitarica, voća, povrća i koštuničavog voća."

Žitarice, mahunarke i koštuničavo voće koncentrirani su izvori proteina. Kikiriki i leća imaju, primjerice, više proteina od iste količine hamburgera, svinjetine ili goveđeg odreska.

Ipak, nutricionisti su do nedavno mislili da samo meso, jaja i mliječni proizvodi sadrže potpune proteine (koji sadrže 8 amino-kiselina koje ne proizvodi tijelo), i da su svi proteini porijeklom iz povrća nepotpuni (t.j. da u njima nedostaje jedna ili više gore navedenih amino-kiselina). Istraživanja provedena u Karolinskom institutu u Švedskoj i u Max Planck institutu u Njemačkoj su, međutim, pokazala da većina povrća, voća, sjemenki, koštuničavog voća i žitarica izvrsni izvori kompletnih proteina. U stvari, njihove proteine organizam lakše prihvaća nego proteine dobivene iz mesa, a njihovom potrošnjom se u tijelo ne uvode toksini. Skoro je nemoguće ne dobivati dovoljno proteina ako jedete dovoljno prirodne, nerafinirane hrane. Zapamtite, carstvo povrća je pravi izvor svih proteina. Vegetarijanci ih dobivaju 'direktno' umjesto iz druge ruke jedući životinje.

Uzimanje prevelike količine proteina čak smanjuje tjelesnu energiju. U nizu komparativnih testova za mjerenje izdržljivosti, provedenih od strane Dr. Irvinga Fishera s Yale-skog sveučilišta, vegetarijanci su pokazali dva puta bolje rezultate od onih koji jedu meso. Kada je Dr. Fisher smanjio proteinski unos u nevegetarijansku grupu za 20%, njihova je efikasnost porasla za 30%. Veliki broj drugih istraživanja pokazao je da pravilna vegetarijanska prehrana daje više energije nego meso. Studija, koju su proveli Dr. J. Iotekyo i V. Kipani na Briselskom sveučilištu, pokazala je da su vegetarijanci bili sposobni izvršavati fizičke testove dva do tri puta dulje nego mesojedi prije nego bi se umorili, kao i da su se vegetarijanci oporavljali od umora tri puta brže nego mesojedi.

Osim toga, treba naglasiti da ljudsko tijelo ne može absorbirati proteine već se oni moraju rastaviti na aminokiseline te tijelo uzima one koje treba i gradi proteine.

Postoje gomila proizvoda za nadomjestak mesa i mlijeka i mliječnih prerađevina, kao što je voće (sušeno, svježe, konzervirano, smrznuto, mljeveno, iscijeđeno), rižino mlijeko ili mlijeko od soje koje je izuzetno hranljivo i sadrži dosta proteina i još mnogo toga, zatim soja koja je poznata po tome što sadrži svih 8 najvažnijih aminokiselina koje su potrebne ljudskome organizmu, orašasti plodovi, sjemenke, mahunarke, žitarice, zeleno povrće, krumpir, rajčica, tjestenina i tako dalje, i tako dalje. Kinezi smatraju soju jednom od nekoliko svetih biljki. Što zapravo nije ni čudo, s obzirom da se od soje pravi meso, salama, hrenovke, kobasice, sir i mlijeko.

The British Medical Association:
" ...u Zapadnom svijetu nije bilo niti jednog slučaja bolesti zbog manjka bjelančevina,
uzrokovanih vegetarijanskom ili veganskom prehranom!"

Ulja su isto važan sastojak zdrave prehrane i ona se mogu naći u sjemenkama i raznom voću i povrću. Zato je bolje izabrati razno voće i povrće nego meso i mliječne proizvode koji u sebi sadrže mnoštvo zasićenih masnoća odnosno kolesterola što je pravi otrov za ljudski organizam.

Željezo je odgovorno za zdravlje crvenih krvnih stanica koje prenose kisik po tijelu. Nedostatak željeza, poznat kao anemija, je jedan od najvećih prehrambenih problema današnjice.
Željezo se nalazi u mesu, ali ga ljudi puno teže absorbiraju pa stoga i liječnici preporučuju biljne izvore poput mahunarki, žitarica, sjemenki, cikle, lisnatog povrća - špinata, salate, blitve, sušenog voća i dr.

The British Medical Association:
"Nedostatak željeza kod vegetarijanaca nije ništa veći nego kod nevegetarijanaca".

http://www.prijatelji-zivotinja.hr/

 

U vegetarijanstvu je spas

Vegetarijanstvo je vrsta ishrane bez upotrebe mesa. Termin ‘vegetarijanstvo’ potiče od latinske reči vegetus  što znači biljan, prirodan, ali i zdrav, krepak. Vegetarijanska ishrana je najzdraviji način ishrane
Vegetarijanstvo se deli u dve velike grupe: laktoovo vegetarijanstvo ( laktus – mleko; ovum – jaje ), koje podrazumeva biljnu ishranu uz upotrebu mleka i jaja i striktno ili strogo vegetarijanstvo, koje se bazira isključivo na namirnicama biljnog porekla. Vegetarijanstvo je staro koliko i čovečanstvo, sa tim se slažu sve svetske religije. Biblija, Talmud, Kuran, Vede, pa i Darvinove knjige i spisi potvrđuju da je prvi čovek bio vegetarijanac. Prema Bibliji, meso je u ishranu čoveka uvršteno tek posle potopa. Proučavajući istoriju može se zaključiti da su mnogi veliki i poznati ljudi bili vegetarijanci: Mojsije, Jovan Krstitelj, Buda, Sokrat, Pitagora, Tesla, Kant, Leonardo de Vinči, Ajnštajn, Kafka, Tolstoj. Među vegetarijancima ima i vrhunskih sportista kao što su Edvin Mozes i Di Kastelo, ali i današnjih holivudskih zvezda – Robert Redford i Madona.

Vegetarijanska ishrana leči

U poslednjih nekoliko decenija došlo je do promene stava u nauci prema ovom načinu ishrane, i to najviše zbog toga što se došlo do zaključka da vegetarijanci postižu normalan telesni i psihički razvoj. Jedan od prvih koji je naučno pristupio vegetarijanstvu bio je američki lekar dr Silvester Graham ( 1794 – 1851 ), po kome je nazvana posebna vrsta hleba od celog zrna raži. On je u svojim radovima preporučivao ishranu isključivo biljnog porekla, upotrebu svežeg voća i povrća, hleba od celog zrna žitarica, koštunjavog voća i umerenost uopšte. Početkom ovog veka Šuteden ( 1904 ) i dr Kelog ( 1909 ) objavili su radove koji govore u prilog vegetarijanstvu. Pored teorijskog, dr Kelog je dao i veliki praktični doprinos vegetarijanstvu osnivajući sanatorijume u kojima je lečio ljude ovim načinom ishrane. Pored toga, on je u Americi organizovao i razvio masovnu proizvodnju vegetarijanskih proizvoda.

Prednosti vegetarijanske ishrane

• Prevencija kardiovaskularnih oboljenja

U razvijenim zemljama sveta oko 50% ljudi umire od bolesti srca i krvnih sudova. To su bolesti kao što su šlog, infrakt srca, angina pektoris i sl. Šta je uzrok sve učestalijoj pojavi ovih bolesti i kako vegetarijanska ishrana utiče na zdravlje ljudi? Poznato je da je količina holesterola u krvi u direktnoj vezi sa nastankom arteroskleroze. Što je više holesterola u krvi, veća je šansa da se javi angina pektoris ili visoki krvni pritisak. Dokazano je da je nivo holesterola u krvi u tesnoj vezi sa načinom ishrane. Holesterol je produkt čoveka i životinja, i biljke ga ne sadrže. Današnjim uobičajenim načinom ishrane unosimo prevelike količine holesterola, koji se, kada uđe u krv, taloži na zidovima krvnih sudova. Vremenom krvni sudovi postaju sve uži, protok krvi biva sve teži i na kraju dolazi do začepljenja. Ako je krvni sud delimično začepljen, nastaje angina pektoris, a ako je potpuno začepljen, dolazi do infrakta. Studije su pokazale da vegetarijanci, pogotovo oni koji ne konzumiraju mleko i jaja, imaju mnogo niže vrednosti holesterola u krvi nego oni koji se hrane uobičajenom mesnom hranom, pre svega svinjskim mesom. Masne kiseline takođe su veliki krivci za nastajanje infrakta, šloga i visokog krvnog pritiska. Postoje dve vrstre masnih kiselina: životinjske ili zasićene masti i nezasićene ili biljne masti. Vegetarijanska ishrana ne sadrži holesterol i bazirana je na biljnim masnim kiselinama. Brojna savremena istraživanja na vegetarijancima pokazala su da oni retko obolevaju od koronarne bolesti srca i posledica povišenog krvnog pritiska. Sem toga, vegetarijanska ishrana bogata je biljnim vlaknima, koja snižavaju postojeći nivo holesterola i time sprečavaju nastanak arteroskleroze. Biljna hrana obiluje antioksidansima kao što su vitamini A, C i E i selen, koji imaju preventivno dejstvo u nastanku arteroskleroze. Naime, antioksidansi nizom enzimskih procesa smanjuju lepljivost holesterola za zidove krvnih sudova. Sledeća važna činjenica vezana je za trombozu koja učestvuje u nastanku infrakta, šloga i drugih kardiovaskularnih bolesti. Poznato je da je slepljivanje krvnih pločica ( trombocita ) u tesnoj vezi sa vrstom i količinom masnih kiselina koje se unose. Nezasićene masne kiseline biljnog porekla sprečavaju nastanak supstance tromboksana A2 ( TXA2 ) koji ubrzava trombozu. Paralelno sa tim one stimulišu stvaranje zaštitne supstance prostaciklina ( PGI2 ) koji sprečava nastanak tromboze širenjem krvnih sudova i sprečavanjem slepljivanja trombocita.

• Prevencija malignih bolesti

Brojna ispitivanja pokazala su da vegetarijanci ređe obolevaju od malignih bolesti, pre svega raka debelog creva, dojke, prostate, želuca i pluća. Rak debelog creva tesno je povezan sa unosom crvenog mesa, životinjskih masti i njihovom termičkom obradom. Upotreba ove hrane stvara u crevima materije koje su direktno odgovorne za nastanak polipa, a kasnije i raka debelog creva. Kod vegetarijanaca rak debelog creva potpuno je nepoznat. Ta činjenica je danas vrlo dobro poznata svima koji se bave medicinom i malignim bolestima. Dijetna vlakna iz biljne hrane vezuju vodu i tako razređuju kancerogene materije u stolici. Istovremneno, ona ubrzavaju pasažu creva i time smanjuju vreme kontakta kancerogenih materija u stolici sa sluzokožom debelog creva. Odsustvo dimljenih namirnica u vegetarijanskoj ishrani ( šunka, kobasica ) i životinjskih masnih kiselina takođe doprinose prevenciji raka debelog creva. Folati kojima obiluje vegetarijanska hrana imaju antiproliferativno dejstvo ( ne dozvoljavaju bujanje malignih ćelija ).
Karcinom dojke je najčešće maligno oboljenje kod žena. Istraživanja su pokazala da vegetarijanke ređe obolevaju od ove bolesti. Zbog čega? Smatra se da karcinom dojke nastaje usled povećane stimulacije dojke estrogenima ( ženskim polnim hormonima ). Čim ima malo više estrogena u organizmu, dojka se nalazi pod njihovom prevelikom stimulacijom i dolazi do stvaranja malignog tkiva. Građevinski materijal za sve polne hormone, pa i za estrogen, jeste holesterol. Ako ga unosimo više nego što je potrebno, onda će se u našim nadbubrežnim i polnim žlezdama stvarati veća količina hormona, što povećava šansu za razvoj karcinoma. Soja sadrži biljne tzv. fitoestrogene koji preventivno deluju na nastanak ove bolesti. Namirnice kao što su kupus, kelj, i karfiol obiluju dijetnim vlaknima koja vezivanjem estrogena u crevu ne dozvoljavaju njihovu resorpciju, pa su samim tim odlična prevencija karcinoma.
U medicini postoji pojam ‘onkogeni virusi’. To su virusi koji su odgovorni za nastanak raka. Istraživanja su pokazala da je pernata živina rezervoar tih virusa, pogotovo ako se uzgaja na farmama i hrani koncentratima tj. veštačkom hranom. Ljudi, koristeći meso ovih životinja, unose u svoj organizam zajedno sa mesom i onkogene viruse.

• Prevencija astme

Novija istraživanja pokazala su da vegetarijanci ređe obolevaju od alergijskog tipa astme. To se objašnjava povećanim unosom nezasićenih masnih kiselina ( biljne masti ), koje čine disajnu cev manje osetljivom na alergene i procese zapaljenja. Leukotrien je materija koja je odgovorna za suženje disajnih puteva u astmatičara. Ona se u organizmu stvara od životinjskih masti. Ako unosimo masti biljnog porekla ( lešnike, orahe, bademe ), u našem organizmu stvoriće se druga materija koja će izazvati širenje disajnih puteva. Onaj ko ima astmu treba da uzima propisane lekove, ali i da promeni način ishrane, jer će tako bitno promeniti težinu bolesti i učestalost astmatičnih napada.

• Prevencija gojaznosti i šećerne bolesti

Vegetarijanci ređe boluju od šećerne bolesti i gojaznosti. Uzrok tome je smanjen kalorijski unos usled smanjenog unosa masti i povećani unos složenih šećera iz žitarica.

• Prevencija kamena u žuči

Vegetarijanskom ishranom onemogućava se stvaranje holelitijaza ( stvaranje kamena u žuči ), jer je ona siromašna holesterolom i zasićenim masnim kiselinama, koje su faktor rizika za nastanak ove bolesti.

Nesumnjivo je da se vegetarijanskom ishranom potpuno uklanja opasnost od bolesti kao što su trihineloza i bolest ludih krava.

Zašto meso loše utiče na zdravlje

U kilogramu pečene govedine na žaru ima isto toliko benzopirena kao i dimu 600 cigareta. Ljudsko telo je složena mašina i neka goriva mu više odgovaraju za pravilno funkcionisanje od drugih. Podaci pokazuju da je meso vrlo neefikasno gorivo za ljudsku mašinu. Eskimi, koji uglavnom žive na mesu i ribi, brzo stare. Njihov prosečni životni vek retko prelazi trideset godina. Kirgizi, istočno-ruski narod koji se hranio isključivo mesom, nisu živeli duže od četrdeset godina. Sa druge strane, na Himalajima ima plemena čiji pripadnici žive između osamdeset i sto godina. Istraživači navode da je vegetarijanstvo uzrok njihovog izvanrednog zdravlja i dugovečnosti.

• Opasne hemikalije u mesu

U mesu i mesnim proizvodima postoje po zdravlje opasne hemikalije kojih potrošači uglavnom nisu svesni. Jedna od tih hemikalija je dietilstilbestrol ( DES ), hormon za rast koji se koristi tokom poslednjih 20 godina uprkos tome što su istraživanja utvrdila da je kancerogen. Međutim, ova hemikalija se i dalje koristi u SAD, verovatno zato što ona proizvođačima mesa godišnje uštedi više od 500 miliona dolara. Zdravlje takođe ugrožavaju natrijum-nitrat i natrijum-nitrit, hemikalije koje se koriste kao konzervansi za usporavanje kvarenja suvog mesa i mesnih proizvoda, uključujući šunku, slanine, salame, dimljene kobasice i ribu. Ove hemikalije daju mesu svetlocrveni izgled tako što deluju na pigmente krvi i mišića. Bez njih bi prirodna svetlosmeđa boja mesa odvratila potrošače. Nažalost, ove hemikalije ne prave razliku između krvi ubijene životinje i krvi živog čoveka, te su stoga mnoge osobe koje su slučajno bile izložene prevelikim količinama, umrle usled trovanja. Čak i male količine mogu biti opasne naročito za malu decu i odojčad. U stočarskoj industriji, zbog nehigijenskih uslova kojima su izložene životinje, koriste se velike količine antibiotika. Takva masovna upotreba antibiotika stvara antibiotski otporne bakterije koje prelaze na one koji jedu takvo meso. Takođe, usled trauma kojima su životinje izložene pred čin ubijanja, dolazi i do ubrizgavanja ‘otrova bola’ u meso. Ovaj otrov udružuje se s neodstranjenim otpadnim materijama u životinjskoj krvi, kao što su mokraća i mokraćna kiselina, i meso koje potrošači jedu biva još više zagađeno.

Prigovori vegetarijanstvu

Mnogo puta prilikom pominjanja vegetarijanskog načina ishrane, postavlja se pitanje: ‘A šta je sa proteinima?’ Na to vegetarijanci u šali odgovaraju: ‘A šta je sa nosorogom, slonom i bikom? Odakle oni dobijaju proteine?’ Zbog straha od manjka proteina, mnogi ljudi ne žele da prihvate vegetarijansku ishranu. Mišljenja da meso ima monopol nad proteinima i da su velike količine proteina potrebne za energiju i snagu su pogrešna. Biljke mogu da sintetizuju amino-kiseline ( od kojih su sastavljeni proteini ) iz vazduha, zemlje i vode, dok životinje u tom pogledu potpuno zavise od biljaka, bilo direktno jedući ih, ili indirektno, jedući meso životinja biljojeda. Prema tome, u mesu nema amino-kiselina koje životinje ne dobijaju iz biljaka, ili koje ljudi takođe ne mogu da dobiju iz biljaka. Štaviše, konzumiranje biljne hrane ima dodatnu prednost koja se ogleda u kombinovanju amino-kiselina sa drugim supstancama neophodnim za pravilno iskorišćavanje: ugljenim hidratima, vitaminima, mineralima, hlorofilom i drugim elementima koji se nalaze samo u biljkama.
Još jedan priogovor vegetarijanskoj ishrani je taj da ona ne sadrži esencijalne amino-kiseline koje sadrži meso. Međutim, najnovija istraživanja pokazuju da soja i njeni proizvodi sadrže sve esencijalne amino-kiseline. Zato se soja naziva ‘čudesnim mesom’. Soja je najbogatiji izvor belančevina ( 1 kg soje sadrži onoliko belančevina koliko se nalazi u 8 kg mesa, ili u 7 l mleka, ili u 50 jaja ). Osim toga kikiriki, bademi, orasi i lešnici takođe sadrže u sebi važne amino-kiseline. Zamenjujući meso sojom vegetarijanci se lišavaju patogenih mikroorganizama – trihinele, salmonele, priona ( bolesti ludih krava, Jakobs Krojzfeldove bolesti ) i svih onih hemikalija kojima se životinje tretiraju u cilju povećanja telesne mase.
Takođe postoji mišljenje da vegetarijancima preti malokrvnost zbog toga što ne unose vitamin B12 i dovoljne količine gvožđa. Međutim, ispitivanje koje je izvršeno na 60 ispitanika vegetarijanaca, došlo se do zaključka da nijedan od njih nije bio malokrvan.
Naime, dokazano je da bakterije koje se nalaze u digestivnom traktu mogu da sintetišu vitamin B12. Broj ovih bakterija utoliko je veći ukoliko je veći unos biljne hrane. Postavlja se pitanje otkud biljojedima kalcijum u mesu, kada ne piju mleko, ili otkud u njihovom organizmu vitamin B12, gvožđe i vitamini, ako je sve to isključivo proizvod unosa životinjske hrane?
Ljudi koji obavljaju teške fizičke poslove često su skeptični prema vegetarijanskom načinu ishrane, jer smatraju da bez unosa mesa ne mogu da izdrže težak fizički napor. Ako pogledamo stoku, videćemo na čijoj je strani izdržljivost, dugovečnost, fizička snaga, kondicija i masa. To je nesumnjivo na strani biljojeda, jer ne uzimamo za teške poslove ni mačku, ni psa, ni svinju, koji su mesožderi, već konja, vola, i sl. Osim toga i za psihičke napore mnogo je bolja biljna ishrana. Mnogi naučnici, mislioci i istraživači bili su vegetarijanci.

Vladana Cekić

Stručni konsultant: dr Dragan Ivanov

 ( Magazin ‘Lepota i zdravlje’ )