Uvod u anti-civilizacijsku anarhističku teoriju i praksu (I)

Ovaj prikaz ne predstavlja principe koji definišu green anarchist “pokret”, kao što ne predstavlja ni neku vrstu anti-civilizacijskog manifesta. To je, prosto, pregled nekih osnovnih ideja i pojomova koje, kao članovi kolektiva, dijelimo među sobom i sa onima koji sebe smatraju “zelenim anarhistima” (engl. green anarchists). Shvatamo i slavimo potrebu da naše vizije i strategije držimo otvorenim, i zbog toga pozdravljamo diskusije. Osjećamo da svaki aspekt onoga o čemu razmišljamo i onoga što jesmo treba stalno dovoditi u pitanje i ostati fleksibilan ukoliko želimo da se razvijamo. Ne želimo da razvijamo novu ideologiju niti smo za perpetuiranje jednog pogleda na svijet. Takođe, jasno nam je da nisu svi “zeleni anarhisti” protiv civilizacije (mada nam je teško da shvatimo kako neko može biti protiv svih oblika dominacije a da pritom ne stigne do samog njenog korena: civilizacije). U ovom trenutku, međutim, većina onih koji koriste riječ “green anarchist” kritikuju civilizaciju i sve ono što dolazi sa njom (pripitomljavanje, patrijarhat, podjelu rada, tehnologiju, proizvodnju, predstavljanje/zastupanje, otuđenost, objektivizaciju, kontrolu, uništavanje života, itd.). Iako neki vole da govore o direktnoj demokratiji i urbanom povrtarstvu, smatramo da je i nemoguće i nepoželjno “ozelenjivati” civilizaciju i/ili je činiti “pravednijom”. Smatramo da je važno krenuti ka radikalno decentralizovanom svijetu, izazivati logiku i misaoni sklop kulture smrti, dokrajčiti svako posredništvo u našim životima i uništiti sve institucije i fizičke manifestacije ovog košmara. Želimo da postanemo necivilizovani. Uopšteno govoreći, ovo je ideja vodilja “zelene anarhije” u teoriji i praksi.

Anarhija vs. Anarhizam

Jedna odrednica od koje smatramo da bi trebalo i krenuti je razlikovanje izraza “anarhija” i “anarhizam”. Neki će odgovoriti da je to samo semantičko ili trivijalno pitanje, ali za većinu post-ljevičarskih i anti-civilizacijskih anarhista razlikovanje ove dvije riječi je veoma značajno. Iako izraz “anarhizam” može da nam posluži kao značajna istorijska, referentna tačka, iz koje crpimo inspiraciju i iz koje učimo, postao je previše sistematičan, fiksiran, ideološki...sve ono što anarhija nije. Moramo priznati da to ima manje veze sa anarhističkom društvenom/političkom/filozofskom orijentacijom, a mnogo više sa onima koji se deklarišu kao anarhisti. Nesumnjivo, mnogi naši anarhistički prethodnici takođe bi bili razočarani ovim trendom učvršćivanja onog što bi trebalo da bude stalno u kretanju. Prvi koji su se identifikovali kao anarhisti (Prudon, Bakunjin, Berkman, Goldman, Malatesta i slični) bavili su se svojim specifičnim okruženjem, preko svojih specifičnih motivacija i želja. Suviše često današnji anarhisti gledaju na ove individue kao na predstavnike granica anarhije i stvaraju Š.B.B.R (šta bi Bakunjin radio (ili preciznije - mislio)) stav u odnosu na anarhiju, što je tragično i potencijalno opasno. Danas, neki od onih koji se deklarišu kao “klasični” anarhisti odbijaju da ulože bilo kakav napor u istraživanje prethodno neistraženih teritorija unutar anarhizma (npr. primitivizam, post-ljevičarstvo, itd.) ili trendova koji se ne slažu sa rudimentarnim pristupom o masovnom radničkom pokretu (npr. individualizam, nihilizam itd.). Ovi nepokolebljivi, dogmatični i veoma nekreativni anarhisti su otišli toliko daleko da su počeli da tvrde da je anarhizam vrlo određena društvena i ekonomska metodologija za organizovanje radničke klase. Ovo je očigledno apsurdno, ali takve tendencije se mogu prepoznati u idejama i projektima mnogih savremenih anarho-ljevičara (anarho-sindikalista, anarho-komunista, platformista, federacionista...). “Anarhizam” je, po onome što danas znači, radikalno ljevičarska ideologija koju bi trebalo da prevaziđemo. Suprotno tome, “anarhija” je bez forme, tečno, organsko iskustvo, koje nastaje iz mnogobrojnih vizija o oslobođenju - i individualnih i kolektivnih - i uvijek je otvorena. Kao anarhisti, mi nismo zainteresovani za stvaranje novih okvira ili struktura pod kojima ili unutar kojih bi živjeli, bez obzira koliko “slobodne” i “etičke” one mogu biti. Anarhisti ne mogu da stvore novi svijet drugima, ali možemo otvoriti pitanja i ideje, pokušati da uništimo svaku dominaciju i ono što usporava naše živote i naše snove, i živjeti direktno povezani sa našim željama.

Šta je primitivizam?

Iako se ne identifikuju svi zeleni anarhisti kao “primitivisti”, većina priznaje značaj koji je primitivističika kritika imala u anti-civilizacijskim gledištima. Primitivizam je prosto antropološko, intelektualno, iskustveno istraživanje porijekla civilizacije i okolnosti koje su dovele do ovog košmara u kom trenutno živimo. Primitivizam smatra da smo u većem dijelu ljudske istorije živjeli u zajednicama bliskih ljudi, u harmoniji sa drugima i sa okruženjem, bez formalnih hijerarhija i institucija koje posreduju i kontrolišu naše živote. Primitivisti žele da uče od one dinamike koja je postojala u prošlim i u savremenim lovačko-sakupljačkim primitivnim društvima (koja su postojala i koja trenutno postoje van civilizacije). Iako neki primitivisti žele trenutni i potpuni povratak u društva koja su zasnovana na lovačko-sakupljačkim grupama, većina primitivista smatra da saznanje o onom što je bilo uspješno u prošlosti ne mora nužno da određuje njegovu uspješnost i u budućnosti. Izraz "Future Primitive," koji je skovao anarho-primitivistički autor John Zerzan, nagovještava da se sinteza primitivnih tehnika i ideja može sjediniti sa savremenim anarhističkim konceptima i težnjama da se stvore zdrave, održive i egalitarne, decentralizovane situacije. Ako se primjeni ne-ideološki, anarhoprimitivizam može postati važno oruđe u projeku de-civilizovanja.

Šta je civilizacija?

Zeleni anarhisti smatraju da je civilizacija logički, institucionalni i fizički aparat za pripitomljavanje, kontrolu i dominaciju. Dok različite individue i grupe daju drugačiji značaj određenim aspektima civilizacije (npr. primitivisti su fokusirani na pitanje porijekla, feministkinje/i su fokusirane na korijene i manifestacije patrijarhalnosti, anarhisti insurekcionisti se najviše fokusiraju na uništenje savremenih institucija kontrole), većina zelenih anarhista smatra da je civilizacija osnovni problem, ili izvor ugnjetavanja, i da je zbog toga je treba uništiti. Uspon civilizacije može da se opiše kao zaokret u toku 10 000 godina, od postojanja koje je unutar mreže života i s njom duboko povezano, ka postojanju koje je odvojeno od drugih oblika života, i koje te oblike kontroliše. Generalno, pre civilizacije je postojalo obilje slobodnog vremena, značajna rodna autonomija i jednakost, nedestruktivni pristup prirodnom svetu, nije bilo organizovanog nasilja, posredničkih ili formalnih institucija, ljudi su bili izdržljivi i jakog zdravlja. Civilizacija je donela rat, potčinjavanje žena, rast populacije, teške poslove, koncept svojine, ukopanih hijerarhija, i praktično svake poznate bolesti, da navedemo samo nekoliko njenih razarajućih posledica. Civilizacija počinje prinudnim odricanjem instinktivne slobode, i na to se oslanja. Ona se ne može reformisati i stoga je naš neprijatelj.

Green Anarchy Collective