5.0. POZNATI SKVOTOVI
5.1. ABC No Rio
ABC No Rio je socijalni centar na Louer Ist Sajdu, delu Menhetna, u Njujorku, osnovan 1980. godine, koji sadrži izložbeni prostor, biblioteku fanzina, mračnu sobu, studio i javni računarski centar. ABC No Rio pruža prostor i velikom broju radikalnih projekata Njujorka, uključujući nedeljna hardkor/pank dešavanja i njujorški Hrana ne oružje kolektiv. ABC No Rio se trudi da bude centar zajednice Louer Ist Sajda i radikalnog aktivizma u Njujorku, promovišući “uradi sam filozofiju, umetnost i aktivizam, bez predaje ili prodaje korporativnim sponzorima." Nalazi se u Rivington ulici 156.
Istorijat. Od kraja 1960-ih, Louer Ist Sajd Menhetna je bio suočena sa velikim odsustvom ulaganja krupnih posednika – do kraja 1970-ih skoro 80% nekretnina stambenog prostora je bilo napušteno i oduzeto od strane gradskih vlasti zbog dugova. Istovremeno, kada je kraj napušten od vlasnika i preduzetnika, dolazi do većeg priliv doseljenika iz Porto Rika, rastućeg skvoterskog pokreta i andergraund umetničke scene. ABC je izrastao 1979. iz predstave “Real Estate Show” (imovinski šou) umetničke grupe Colab (Collaborative Projects), koja je htela da stvori veze između skvoterskih zajednica putem izložbenog prostora gde će ispoljavati solidarnost sa ugroženima, kritikom gradske politike ostavljanja praznih zgrada do privlačenja investitora. Umetnici su zauzeli zgradu za šou 1. januara 1980. ali su isterani pre jutra 2. januara od strane gradskog stambenog preduzeća HDP (Housing Preservation and Development). Kasnije su, u pregovorima sa njima, dobili zgradu u ulici Rivington 156 na korišćenje, gde se nalaze i dan danas. Od tada, ABC No Rio je opstao decenijama, nekad kao skvot, a nekad plaćajući malu zakupninu gradu. 1994. je grad zatražio od društvenog centra plaćanje komercijalnog zakupa. Oktobra 1994. u odgovor na planirano iseljenje, nekoliko aktivista je počelo za skvotiranjem gornjeg sprata, koji godinama nije korišćen, a javili su se i protesti zajednice, što je odložilo iseljenje. 1997. je grad pristao da proda zgradu socijalnom centru za 1$, a da se skvoteri na spratu iznad isele i da se to pretvori u javni prostor. Oko 10 stanara, uključujući i mladu porodicu, je iseljeno a prostor je pretvoren u biblioteku fanzina, hrana ne oružje kuhinju, studio, računarski centar i umetnički prostor.
ABC No Rio se sastoji od više autonomnih kolektiva koji izvode mnoge projekte, među kojima su:
- Pank i hardkor, ko čemu je ovaj centar verovatno najpoznatiji. Od decembra 1989. održavaju se hc/punk svirke i dešavanja svake subote popodne, koja su tokom 1980-ih držala na okuplju čitavu njujoršku hc/punk scenu. Krajem 1980-ih su dešavanja prerasla u nasilja bandi, pa su u novembru 1989. prekinuta. Hc/pank večeri su posle pauze ponovo počela da se održavaju, ali ovaj put samo za nezavisne bendove (koji ne izdaju za velike izdavačke kuće) koji ne promovišu seksizam, rasizam, homofobiju, mačizam i slično. Svirke počinju subotom u 16h, a ulaz je 6$.
- Biblioteka fanzina, u kojoj se nalazi velika kolekcija fanzina koji su nekad bili smešteni u, sada zatvorenoj, radikalnoj knjižari i infošopu “Blackout Books” na Louer Ist Sajdu. Kolekcija pokriva preko dve decenije radikalno političkih, pank i uradi sam fanzina. Među naslovima su: “Love & Rage, Maximum RocknRoll, Profane Existence, Slug and Lettuce”, i veliki broj drugih manje poznatih.
- Računarski centar na četvrtom spratu teži da ukine digitalnu nejednakost pružajući javni pristup računarima stanovništvu. Sastoji se samo od poklonjenih računara i radi isključivo na slobodnom softveru i softveru otvorenog koda.
5.2. AKC Akcija
AKC Akcija je bila kratkotrajni autonomni i alternativni kulturni centar ispod Brankovog mosta u Beogradu, krajem 2003. i početkom 2004.
20. decembra 2003. godine je, nakon propasti Rebel Hausa, skvotiran veliki napušteni prostor (oko 1500m²) u ulici Braće Krsmanović, ispod Brankovog mosta u Beogradu. Prostor je ranije pripadao društvenoj firmi sa Kosova koja nije radila od 1990-ih i bio je u vlasništvu opštine Stari grad. Odmah su usledile akcije spremanja i čišćenja, kao i sastanci na kojima su ustanovljeni zajednički principi delovanja. Mladi aktivisti i aktivistkinje su nameravali da u Beogradu naprave zaista autonomni prostor, centar društvenog delovanja i alternativne kulture. Zamišljeno je da prvi sprat bude klub za svirke, tribine, izložbe i koncerte, a drugi sprat alternativna biblioteka, čajdžinica, besplatna radnja, prostor za sastanke radikalnih aktivističkih grupa, mesto za život i za besplatno prenoćište gostiju iz zemlje i inostranstva. Nakon što su očistili prostor od smeća, doneli nameštaj i promenili bravu, kontaktirali su opštinu sa pismenim projektom pretvaranja napuštenog objekta u kulturni centar. Zaposleni u opštini Stari grad su ljubazno izašli u susret, ali kada su aktivisti došli sutradan da sređuju prostor, na vratima ih je čekao katanac, opštinski pečat i upozorenje sa pretnjom zatvora. Mnoge donete stvari i knjige su ostale unutra, a prostor nije renoviran i zgrada još uvek zjapi prazna. Iako je potrajala samo 2-3 meseca, Akcija je bila pozitivno iskustvo zajedničke akcije velikog broja različitih grupa i pojedinaca sa beogradske aktivističke scene. Jedna zanimljivost je da je tu i beogradski reper Hobbo snimao spot za pesmu "Sindrom lidera male stranke".
5.3. ASCII
ASCII (eng: Amsterdam Subversive Center for Information Interchange – Amsterdamski subverzivni centar za razmenu informacija), je skvotirani prostor s komunikacionom laboratorijom i besplatnim javnim pristupom mreži u Amsterdamu, Holandija, koji drže zajedno hakeri i aktivisti (spoj iz koga je nastao haktivizam). Sebe često opisuju kao kolektiv „tehnički osposobljenih i politički zavednih hakera”.
Osnovan je 1997. u Herengrahtu, a od tada je promenio preko pet lokacija. Centar ASCII je uspostavljen pomoću reciklaže starih računara i uz upotrebu isključivo slobodnog softvera, pod GNU GPL licencom, poput Linuksa, Open Office i Fajerfoksa. Bore se za slobodan pristup tehnologijama i tvrde da je pravo na komunikaciju pravo svakoga, a slobodan softver je sredstvo. U centru se nalazi besplatni internet kafe sa bežičnim pristupom mreži, koji radi na agregat i svakome omogućava pristup informacijskim tehnologijama. Njihov link u svet teče preko antene izrađene od recikliranih konzervi, što se navodi kao primer gerilskog hardvera. Takođe su pokrenuli projekat bežičnog umrežavanja dela Amsterdama. Trenutna lokacija centra ASCII nije ni prvi prostor, jer se oni bore za oslobađanje prostora od komercijalnog pritiska a to podrazumeva neplaćanje prostora u kome deluju. Obično zauzimaju napuštene prostore, a struju dobijaju uz pomoć agregata. Bežični internet i mobilna infrastruktura podesni su zbog čestih selidbi. Kada ih isele sa jednog prostora, oni jednostavno, sa celokupnom infrastrukturom, zauzimaju novu lokaciju. Njihov moto je: “Poslednje programske kodove ćemo pisati na barikadama!”
[Nastavak za sedam dana: POZNATI SKVOTOVI: Busana Vekija, CPA, EKH, Elektromadona, Grande Hotel Beira]