Umjetnost u znaku revolucije
Mural - slika na zidu, stropu, svodu ili bilo kakvoj drugoj velikoj površini - u likovnom smislu pojavljuje se od pamtivijeka. Spilje poput Lascouxa i Altamire bogato su dekorirane muralima (o čijim značenjima postoje raznolike teze), a i renesansa i barok svoj su izričaj uvelike temeljili na zidnom slikarstvu
Iako se u širem smislu riječi termin mural može primijeniti na svaku zidnu sliku, do popularizacije izraza došlo je nakon Meksičke revolucije 1910, a procvat ovakvog slikarstva uslijedio je 30-ih godina i kasnije zahvaljujući skupini meksičkih umjetnika predvođenih Diegom Riverom, slavnim suprugom još slavnije Fride Kahlo.
Murali tad postaju popularna forma politički nastrojenih slikara, osjetljivih na socijalnu, religijsku i etničku stvarnost, a pretvaraju se i u idealno sredstvo opismenjavanja i širenja političkih i intelektualnih ideja. Od značajnijih autora murala, uz Riveru i Orozca, ističu se i David Siqueiros i Rufino Tamayo.
DIEGO RIVERA
Nakon što je 1907. stigao u Europu, Diego Rivera počeo se vrlo brzo kretati u pariškim likovnim krugovima koje je zahvaćao kubizam. U Meksiko se vratio tek 1920, a tada i započinje s izradom monumentalnih murala koji se na simbolički način bave meksičkim društvom nakon Revolucije 1910. godine, a od 1930. do 1933. naslikao je i brojna djela u Sjedinjenim Državama.
Riverinih dvadeset i sedam murala okupljenih pod naslovom 'Detroit Industry' još uvijek postoje u detroitskom institutu za umjetnost, dok je mural u Rockfellerovom centru u New Yorku ipak je bio lošije sreće, budući da se na njemu našao i portret Lenjina.
Slika zbog toga nikad nije dovršena, a zbog negativnog publiciteta koji je izazvala Rivera je ostao i bez nekih ranije ugovorenih poslova. Velike jednostavne figure i izražene boje njegovih murala još uvijek privlače pažnju ljubitelja umjetnosti, jednako kao i njegova kontroverzna ličnost, brojne ljubavnice i buran brak s Fridom Kahlo.
OROZCO, SIQUEIROS I TAMAYO
José Clemente Orozco, umjetnik izrazito ekspresivnog stila smatra se jednim od najznačajnijih predstavnika socrealizma u Meksiku. Riječ je o autoru koji se prvenstveno posvetio humanim motivima i koji nije vjerovao u napredak i tehnologiju, a Meksičku revoluciju sagledavao je iz kritičkog ugla, za razliku od ranije spomenutog Rivere.
Jednako kao i Rivera, ostavio je značajan dio opusa velikih zidnih slika u Sjedinjenim Državama, od kojih je najpoznatiji mural 'The Epic of American Civilization' koji se nalazi u New Hampshireu, a od najuspješnijih njegovih ostvarenja nemoguće je zaobići seriju zidnih slika u Guadalajari.
Širokoj publici nešto manje poznati, ali ne i manje značajni definitivno su David Alfaro Siqueiros i Rufino Tamayo.
Iako su obojica odabrala sličan način izražavanja, njihovi su životni i umjetnički putovi bili prilično razdvojeni. David Siqueiros od rane mladosti bio je izuzetno politički aktivan. Kao deklarirani komunist čak je zbog političkog angažmana na neko vrijeme zanemario i karijeru, a 1920. osnovao je komunistički sindikat umjetnika.
Istovremeno je istraživao narodnu umjetnost, nadrealizam i simbolizam, bavio se temama iz vremena meksičke revolucije, a među njegove najznačajnije murale svrstavaju se radovi u 'Union of Electricity Workers headquarters' i u Muzeju nacionalne povijesti u Ciudad de Mexicu, te oni u školskoj knjižnici u Chillanu u Čileu. S druge strane, Rufino Tamayo bio je prilično nezainteresiran za političke prevrate i propagandu, a inspiraciju je crpio iz svijeta tradicionalnog Meksika.
Naravno, umjetnost političkih murala, usprkos činjenici da je riječ o svojevrsnom pokretu koji svoje korijene vuče iz Meksika, nije zaobišla ni ostatak svijeta. Murali su posebno popularni u Sjedinjenim Državama, ne nedostaje ih ni u Sjevernoj Irskoj (gdje ih je od 1970. nadalje naslikano gotovo 2.000), a u današnje vrijeme su kao umjetnička forma izuzetno značajni jer se često pojavljuju na javnim površinama čime se umjetnost uvodi u svakodnevicu i istovremeno postaje sredstvo komunikacije između pripadnika različitih socijalnih, etničkih i rasnih skupina.